درس 24 : طالع و شرف و هبوط كواكب از آنچه در تعريف دائره نصف النهار و پيرامون آن گفته ايم ، وجه تسميه اين دائره به دائره نصف النهار دانسته شده است . و خلاصه آن اين كه : دائره نصف النهار را بدين سبب دائره نصف النهار گويند كه چون مركز جرم شمس مثلا ، به حركت اولى در فوق الارض با او موافات كند يعنى به دو رسد ، زمان روز به تقريب نصف شود ، و به بيان ديگر قوس نهار شمس در آن هنگام به تقريب نصف شود . و چون در تحت الارض با او موافات كند ، زمان شب يا قوس ليل كوكب به تقريب نصف شود . و غايت ارتفاع شمس هر روز هنگام موافات شمس به دائره نصف النهار در فوق افق است ، و غايت انحطاط آن در هر دوره به حركت كل ، هنگام موافات شمس بدان در تحت افق است . تبصره : مؤلف تبصره ( التبصرة فى علم الهيأة ، و منتهى الادراك فى تقاسيم الافلاك دو تصنيف بسيار گرانقدر ، و دو اثر ارزشمند محمد بن احمد حسينى خرقى متوفى 533 ه مى باشند كشف الظنون ج 2 ص 1852 ) گويد : « و سميت هذه الدائرة دائرة نصف النهار لان الشمس اذا وافتها بحركة الكل فوق الارض انتصف زمان النهار ، و اذا وافتها من تحت الارض انتصف زمان الليل . و غاية ارتفاع الشمس فى كل يوم يكون عند انتهائها الى مسامتة هذه الدائرة ، و كذا غاية ارتفاع كل كوكب ، و غاية الانحطاط عند الانتهاء الى مسامتها تحت الافق » .